Archive for category: Tekami Tsehufoch

ከተራ ማለት ምን ማለት ነው?

አቅራቢ  መጋቢ ጥበብ ኤርሚያስ ባዬ

በየዓመቱ የጥምቀት በዓል በድመቀት ይከበራል፡፡ ከበዓሉ በፊት የከተራ በዓል የሚከበርበትን ታሪካዊና ሃይማኖታዊ ገለጻ ከተራ ከበበ ካለው የግእዝ ግሥ የወጣ ነው፡፡ ፍችው ውኃ መከተር፣ መገደብ ማለት ነው፡፡ የጥምቀት ዋዜማ ታቦተ ሕጉ ከቤተ መቅደስ ወጥቶ ውኃ ባለበት አካባቢ ስለሚያድር የየአጥቢያው ሕዝብ እየተሰበሰበ በወንዝ ዳር ወይም በምንጭ አካባቢ ድንኳን ይተከላል፡፡ ድንኳንም ከሌለ ዳስ ሲጥል ይውላል፡፡ የምንጮች ውኃ ደካማ በመሆኑ እንዲጠራቀም ይከተራል ጉድጓድ እየተቆፈረ ውኃው እንዳይሄድ ይገደባል፡፡ ketera 2 2“ከተራ” በመባል የሚታወቀው- ዋዜማው” ሠርግው /1981፣8/ እንደገለጹት “ከተራ” የሚለው ቃል “ከተረከበበ ካለው የግዕዝ ግስ የወጣ ነው፡፡ ከተራ ፍቺውም ውኃ መከተር፣ ወይም መገደብ ማለት ነው፡፡” ብለው ሲፈቱ፣ ደስታ ተከለ ወልድ /1962፣ 694/ ደግሞ የጥምቀት ዋዜማ፣ ጥር 10 የጠራ ወራጅ ውኃ የሚከተርበት ታቦትና ሰው ወደ ዠማ ወንዝ የሚወርዱበት ጊዜ” ነው በማለት ይፈቱታል፡፡

ኪዳነ ወልድ ክፍሌም /1948፣ 555/ ከተረ የሚለውን ቃል በቁሙ፣ “ዘጋ፣ አቆመ፣ አገደ፣ ከለከለ፡፡” ማለት ነው ብለው ይፈቱታል፡፡ በየዓመቱ ጥር 10 ቀን የምእመናኑ አብዛኛው ሥራ ውኃውን መከተርና መገደብ በመሆኑ ዕለቱ ከተራ የሚል ስያሜ ተሰጥቶታል፡፡ ውኃው የሚከተረው በማግሥቱ ጥር 11 ቀን የጥምቀት በዓል ስለሚከበር ለሕዝቡ መጠመቂያ እንዲሆን ነው፡፡ በየሰበካው ቦታ ተለይቶና ተከልሎ ታቦታቱ በዳስ ወይም በድንኳን የሚያድሩበት፣ የተለያዩ የውኃ አካላት ተጠርገው የሚከተሩበት ወይም ሰው ሠራሽ የግድብ ውኃ የሚበጅበት ስፍራ ‹‹ባሕረ ጥምቀት››፣‹‹የታቦት ማደርያ›› እየተባለ ይጠራል፡ ባሕር፡- የውኃ መሰብሰቢያ (ምእላደ ማይ፣ የውኃ መከማቻ (ምቋመ ማይ) ነው፡፡ በሌላ አነጋገር ‹‹የውኃ አገር›› /መካነ ማይ፣ዓለመ ማይ/ ነው፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በቅዱስ ላልይበላ ዘመነ መንግሥት በኢትዮጵያ ምድር እየተመላለሱ በብሕትውና እና በስብከተ ወንጌል ያገለግሉ የነበሩት ጻድቁ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ በአክሱም፣ በመቐለና በመርጡለ ማርያም እየተዘዋወሩ ባሕረ ጥምቀቱን ባርከዋል፡፡ በዐፄ ይኩኖ አምላክ ዘመነ መንግሥት (1260-1275 ዓ.ም) በጻድቁ አቡነ ተክለ ሃይማኖት (1203-1204 ዓ.ም) አሳሳቢነት የተጀመረው ሥርዐተ በዓል ተጠናክሮ እንዲቀጥል በዐዋጅ ትእዛዝ አስተላልፈዋል፡፡

ታቦታቱም በሕዝብ ጥበቃና ክብካቤ ተደርጎላቸው በየጥምቀተ ባሕሩ እንዲያድሩ ወስነዋል፡፡ የበዓሉ አከባበር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየሰፋና አድማሱ ብሔራዊነትን እየያዘ መጣ፡፡ ከዐፄ ገብረ መስቀል ጀምሮ የአደባባይ በዓል የሆነው የጥምቀት በዓል በ15ኛው ክ/ዘመን በደገኛው ኢትዮጵያዊው ንጉሠ ነገሥት ዐፄ ዘርዓ ያዕቆብ(1426-1460 ዓ.ም) አማካኝነት ታቦታቱ ወደ ወንዝ ወርደው ዕለቱን እንዳይመለሱ፣ በዚያ ፈንታ በጥምቀት ዋዜማ ጥር 10 ቀን ከሰዓት በኋላ ወደ ባሕረ ጥምቀቱ ወርደው እንዲያድሩ፣ አገሩን በኪደተ እግር ይባርኩም ዘንድ በሄዱበት መንገድ እንዳይመለሱ በዐዋጅ ወሰኑ፡፡ ይህን ታሪክ በመከተል ዐፄ ናዖድ (1486-1500) ዓ.ም) ማንኛውም የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖት ምእመን ታቦተ ሕጉ ወደ ባሕረ ጥምቀቱ በሚወርድበት እና ከባሕረ ጥምቀቱ ወደ ቤተ መቅደሱ በሚመለስበት ጊዜ አጅቦ አውርዶ፣ አጅቦ መመለስ እንዳለበት በዐዋጅ አስነግረው ነበር፡፡ ሕዝቡም ታቦታተ ሕጉን በሆታና በእልልታ ከቤተ መቅደስ አጅቦ ከአወጣ በኋላ በባሕረ ጥምቀት ከትሞ ማደር ጀመረ ።/ ሐመር ጥር/የካቲት 1998 ዓ.ም/ ketera 3ታቦታት ከአንድ በላይ ሆነው ወደ ከተራው ስለሚሄዱ እግዚአብሔር አምላክ ለነብዩ ሙሴ “የታቦት መኖር ከእናንተ ጋር የመኖሬ ምልክት ነው” ዘፀ 25÷1 እንዳለው ታቦተ ሕጉን ተሸክመው ዮርዳኖስን እንደ ተሻገሩት ካህናተ ኦሪት፤ ካህናቱ የማይለወጠውን ታቦተ ሕጉን በራሳቸው ተሸክመው የብሉዩን ሥርዓት ከሐዲስ ኪዳን ጋር አንድ አድርገው የሐዲስ ኪዳን መሠረት ኢየሱስ ክርስቶስን እያሰቡ፤ ካህናተ ሐዲስም ወደ ከተራ (ዮርዳኖስ) ይጓዛሉ፡፡

ሊቃውንቱም እንዲሁ ለበዓሉ የሚስማማውን ቃለ እግዚአብሔር እያደረሱ እንደሚያድሩ ሊቀ ጠበብት ሐረገወይን አገዘ ያስረዳሉ። ሊቀ ጠበብት አያይዘውም የከተራ ዕለት ጥር 10 ቀን ኢየሱስ ክርስቶስ በዮሐንስ እጅ ለመጠመቅ ከገሊላ ወደ ዮርዳኖስ ወንዝ የሄደበትን ለማዘከር ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ኃዳፌ ነፍስ ለጻድቃን የሚለውን ዋዜማ ይቆማሉ፡፡ የዋዜማው ቀለም ከቀኑ በአራት ሰዓት በመላው አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ይጀመራል ከዚያም የዋዜማው ሥርዐት ቅዱስ ተብሎ እስከ ሰላም ያለው ቀለም ይደርሳል፡፡ በዕለቱም ቅዳሴ ይቀደሳል፡፡ ታቦተ ሕጉን የሚያነሡት ሰሞነኛ ካህን ከምግበ ሥጋ ተከልክለው ለዕለቱ የሚገባውን ጸሎት ያደርሳሉ፡፡ በከተራው ዕለት ድንኳን ተተክሎ፣ ዳሱ ተጥሎና ውኃው ተከትሮ ሁሉም ነገር ከተስተካከለ በኋላ ታቦተ ሕጉ የሚንቀሳቀስበት ሰዓት ሲደርስ የየቤተ መቅደሱ ታቦታት በወርቅና በብር መጎናጸፊያ እየተሸፈኑ በተለያየ ኅብር በተሸለሙ የክህነት አልባሳት በደመቁ ካህናትና የመጾር መስቀል በያዙ ዲያቆናት ከብረው፣ ከቤተ መቅደስ ወደ አብሕርት / ምጥማቃት/ ለመሄድ ሲነሡ መላው አብያተ ክርስቲያናት የደወል ድምፅ ያሰማሉ፡፡ ምእመናን ከልጅ እስከ ዐዋቂ በዐጸደ ቤተ ክርስቲንና ታቦታቱ በሚያልፉባቸው መንገዶች ‘’ለጥምቀት ያልሆነ ቀሚስ …’’ እንደሚባለው ያማረ ልብሳቸውን ለብሰው በዓሉን ያደምቃሉ፡፡ ሊቀ ጠበብት የበዓሉን ሂደት ሲገልጹ ታቦቱ ከመንበረ ክብሩ ሲነœ ‹‹ዮም ፍስሀ ኮነ››ተብሎ ከተጸነጸለ በኋላ ታቦቱ ወጥቶ ወረደ ወልድ እምሰማያት ውስተ ምጥማቃት የሚለው ሰላም በሊቃውንቱ ይዘመራል፣ ይጸነጸላል፣ ይመላለሳል፡፡

የወርቅ ካባና ላንቃ የለበሱ ቀሳውስት፣ መነኮሳት ጥላ የያዙት ከታቦቱ ጎን መስቀልና ጽና የያዙት ከታቦቱ ፊት ይሄዳሉ፡፡ እንደ ቀሳውስቱ ተመሳሳይ ልብሰ ተክህኖ የለበሱት ዲያቆናት ጥላ፣ መስቀልና ቃጭል ይዘው እያቃጨሉ ከቀሳውስቱ ፊት በመሆን ያጅቧቸዋል፡፡ ከነዚህም ሌላ ካባ፣ ላንቃ ጥንግ ድርብ የለበሱ መዘምራን የብር፣ የነሐስ መቋሚያና ጸናጽል ይዘው ‹‹ወረደ ወልድ›› የሚለውን አመላለስ እያሸበሸቡ ዲያቆናቱን ቀድመው ይሄዳሉ፡፡ የደብር አለቆችና አበው ካህናት ታቦቱን ተከትለው ይጓዛሉ፡፡ የሰንበት ት/ቤት ተማሪዎችም በተለያዩ ቀለማት ባሸበረቁ አልባሳት ተውበው ትርዒት እያሳዩ “ወረደ ወልድ፣ እግዚኡ መርሐ፣ ሆረ ኢየሱስ” እና ሌሎችንም የአማርኛ መዝሙራትን እየዘመሩ፣ እናቶች “ነይ ነይ እምዬ ማርያም” እያሉ ሌሎችም ምስጋናዎችም እየቀረቡ ጉዞ በዝግታ ወደ ጥምቀተ ባሕር ይሆናል፡፡የከተራ በዓል ማክበሪያ ቦታ እንደደረሱ ታቦታቱ በድንኳኑ አጠገብ ቆመው ‹‹ወረደወልድ›› የሚለው ሰላም ተመርቶ በአግባቡከተለዘበ በኋላ ጸሎት ተደርጎ የዕለቱ ትምህርተ ወንጌልና ዝማሬ ከቀረበ በኋላ ውዳሴ ማርያም፣ መልክዐ ኢየሱስ ተደግሞ ታቦታ ሕጉ ወደ ተዘጋጀላቸው ድንኳን ይገባሉ /ሠርግው፤ 1981፣ 9/፡፡ በሁለተኛ የአገልግሎት ክፍል ካህናቱ ስብሐተ እግዚአብሔር ሲያደርሱ ያድራሉ፡፡ በመንፈቀ ሌሊትም ሥርዐተ ቅዳሴው ተጀምሮ ከሌሊቱ በ9፡00 ሠርሆተ ሕዝብ ይሆናል፡፡ በነጋታው የሥርዐተ ጥምቀቱ መርሐ ግብር ይቀጥላል፡፡

የከተራ በዓል ምሳሌያት በበዓለ ጥምቀት ዋዜማ የታቦታቱ ወደ ወንዝ መውረድና የባሕረ ጥምቀቱ መዘጋጀት ሃይማኖታዊ ታሪክና ምሳሌ አለው፡፡የቃል ኪዳኑን ታቦት አክብሮ መጓዝና ወደ ወንዝ መወረድ የተጀመረው በአሮን ልጅ በአልዓዛር ጊዜ ነው፡፡ ኢያሱ በሙሴ እግር ተተክቶ ሕዝበ እስራኤልን እየመራ ከዮርዳኖስ ወንዝ ሲደርስ ባሕሩ ከሁለት ይከፈልና ወራጁም ይቆም/ ይከተር/ ነበር፡፡ እስራኤል ዘሥጋ ወደ ምድረ ርስት ለመግባት የዮርዳኖስን ወንዝ ሲሻገሩ፡- ድንኳን ጥለው የቃል ኪዳኑን ታቦት በድንኳን ውስጥ አድርገው ሌዋውያኑ በዙሪያው፣ ካህናቱ ደግሞ በውስጥ ኾነው እግዚአብሔርን እያመሰገኑ አድረው በማለዳ ተሻግረዋል /ኢያሱ 3÷8-9/፡፡ ካህናቱ የቃል ኪዳኑን ታቦት አክብረው የወንዙን ዳርቻ በረገጡት ጊዜ እንደ ክረምት ማዕበል ይወርድ የነበረው ውኃ ግራና ቀኝ ተከፍሎ እንደ ግድግዳ ወደ ላይ ቆሟል፡፡ ሕዝቡ ተሻግሮ እስከሚያበቃ ታቦተ ጽዮንን ያከበሩት ካህናት ከወንዙ መሀል ይቆሙ ነበር፡፡ በዚህ መሠረት ‹‹ወተጠምቃ እገሪሆሙ ለካህናት›› ይህም‹‹የካህናት እግሮቻቸው የዮርዳኖስን ውኃ በመርገጣቸው እንደ ጥምቀት ሆናቸው›› በሐዲስ ኪዳነ ጌታችን ለመሠረተው ሥርዐተ ጥምቀት ምሳሌ ነበር፡፡ ቤተ ክርስቲያናችን የጥምቀትን ዋዜማ ከተራ ብላ የጠራችው ከዚህ በመነሣት ነው፡፡ ጌታችን በተጠመቀ ጊዜ የዮርዳኖስ ወንዝ የላይኛው ሸሽቶ ወደ ላይ ተመልሶ ሽቅብ ፈሷል፡፡ የታቹም ወደ ታች ሸሽቷል፡፡ የላይኛው ፈሳሽ ተቋርጦ እንደ ክምር ተቆልሎ ቀርቷል።ቅዱስ ዳዊት የተመለከተውም ይህንኑ ነው። ከአዳም ጀምሮ እስከ ክርስቶስ ድረስ በዘር ይወርድ የነበረው ፍዳ መርገም በክርስቶስ ቤዛነት ተቋርጦ ፤ የታቹም ፈጽሞ መድረቁ ኃጢአተ አዳም የመጥፋቱ ምሳሌ ነው፡፡ እስራኤል ፈለገ ዮርዳኖስን ተሻግረው ወደ ኢያሪኮ መሔዳቸው ምእመናን በጥምቀት ከኃጢአት ቍራኝነት ተላቀው እግራቸውን ወደ ልምላሜ ገነት ወደ ዕረፍት መንግሥተ ሰማያት አቅንተው ለመሔዳቸው ምሳሌ ነው፡፡

ኢያሱ የጌታ፣ እስራኤል የምእመናን፣ ዮርዳኖስ የጥምቀት፣ ምድረ ርስት የገነት መንግሥተ ሰማያት ምሳሌ ነው፡፡ ታቦቱን አክብሮ የሚሔደው ካህን የቅዱስ ዮሐንስ፣ታቦቱ የጌታችን፣ ባሕረ ጥምቀቱ የዮርዳኖስ ወንዝ፣ ታቦታቱን አጅበው የሚሔዱትና በዓሉን የሚያከብሩት ምእመናን ወደ ቅዱስ ዮሐንስ እየመጡ የንስሐ ጥምቀት ሲጠመቁ የነበሩት ሰዎች ምሳሌዎች ናቸው፡፡ ታቦታቱ በጥምቀት ዋዜማ ከመንበራቸው ወደ ጥምቀተ ባሕር መውረዳቸውና በዚያ ማደራቸው ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በእደ ዮሐንስ በፈለገ ዮርዳኖስ ከማታው ጀምሮ መውረዱንና ተሰልፎ ተራውን ሲጠብቅ ማደሩን ያጠይቃል፡፡ ‹‹ጥምቀት የሞቱና የትንሣኤው ምሳሌ ነው፡፡ ከኃጥአን ጋር ተቆጥሮ እንዲጠመቅና እንዲሰቀል የተጻፈውን ቃል ንስሐና ጥምቀት የማያስፈልገው ሲሆን ነገር ግን ፍጹም ኃጥእ መስሎ በዮሐንስ እጅ ጥምቀትን ለመፈጸም በማየ ዮርዳኖስ እግር ተጠመቀ፡፡›› /ኪ.ወ.ክ ፤517/፡፡ ጌታችን የተጠመቀበት ወርኀ ጥር በእስራኤላውያን ዘንድ የዝናብ፣ የበረዶ ወራት ነው፡፡ ከወንዝ ዳር ያለ መጠለያ መዋልና ማደር አይቻልም፡፡ በመኾኑም ከዮሐንስ ለመጠመቅ የሚሄዱ ሰዎች ሁሉ በዮርዳኖስ ዙሪያ ድንኳናቸውን ተክለው ያርፉ ነበር፡፡ በዚህ አንጻር ዛሬም በባሕረ ጥምቀት ዙሪያ ድንኳኖች ዳሶች ይጣላሉ፡፡እኛ በዚህ ወቅት ታቦት ይዘን፣ ከወንዝ ወርደን፣ ድንኳን ተክለን በማክበራችን ይፈጸማል፡፡

መልካም የጥምቀት በዓል

ይእዜኒ ለሰላም ንትልዋ እስመ ተወልደ ክርስቶስ

በመልአከ ምህረት ቆሞስ አባ ወልደጊዮርጊስ አየለ

ቅዱስ ያሬድ “ይእዜኒ ንትልዋ ለሰላም፤ እንግዲህስ ሰላምን እንከተላት” በማለት ለሰው ልጆች ሁሉ ታላቅ ጥሪ አቅርቧል። ቅዱሱ ይኽን ታላቅ መንፈሳዊ ጥሪ ያቀረበው ለልደት በሚዘመረው ሰላም በተባለው የዚቁ ክፍል ነው። ለሰላም ጥሪ ያቀረበበትንም ምክንያት “እስመ ተወልደ ክርስቶስ ዮም በዛቲ ዕለት ፍሥሐ ንዜኑ ለዘየአምን ዜና ሠናየ ዘውእቱ ሕፃን ኃይሎሙ ወፅንዖሙ ለእስራኤል፤ በዚች ዕለት ክርስቶስ ተወልዷልና ለሚያምኑት ሁሉ ደስታን መልካም የምሥራችንም እናወራለን። ይኽም የተወለደው ሕፃን ለእስራኤል ብርታታቸውና ኀይላቸው ነው” በማለት አብራርቶታል።ቅዱስ ያሬድ ምልጣን በተባለው የዚቁ ክፍልም “ይእዜኒ ለሰላም ንትልዋ፤ መድኃኒነ ተወልደ ነዋ፤ መድኃኒታችን ተወልዷልና አንድም ስለተወለደ እንግዲህስ ሰላምን እንከተላት” ብሏል።

ቅዱስ ያሬድ በሰላሙም ሆነ በምልጣኑ ሰላምን እንከተል ላለው ጥሪው ዐቢይ ምክንያቱ የጌታችንና የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ መወለድ ነው። የጌታችንና የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ከእመቤታችን ከቅድስት ድንግል ማርያም መወለድ በዓለሙ ውስጥ ያመጣቸው በርካታና መሠረታዊ ለውጦች አሉ። ከእነዚህም መካከል አንዱ ሰላም ነው።

አዳምና ሔዋን በበደሉበት ወቅት ካጧቸው ጸጋዎች መካከል አንዱ ሰላም ነው። ሰላማቸውን አጥተዋልና አጽናኝና አረጋጊ የሆነውን የተሰበረውን የሚጠግነውን የእግዚአብሔን ድምፅ በገነት መካከል ሲመላለስ በሰሙበት ወቅት ፈሩ። ከእግዚአብሔር ዐይን የማይሸሽጋቸውን ቁጥቋጦ ይሸሸጉበት ዘንድ ተመኙ። ልጃቸው ቃኤንም ወንድሙን ገድሎ ሰላም በራቀው ወቅት ማንም በሌለበት ሀገር ‘’የሚያገኘኝ ሁሉ ይገድለኛል” አለ።

ሰው ሰላሙ የሚሰጠው ከእግዚአብሔር ብቻ ነው። ከእግዚአብሔር በክህደት፣ በኑፋቄና በበደል የተለየ ሰው ሰላም የለውም። በብዙ አዝማድ ቢከበብ፣ ዘመናዊ የጦር መሣርያ የታጠቁ ሠራዊት ቢኖረው፣ ኃያላን በማይበረታቱበት ቅፅር ቢኖር ከእግዚአብሔር ጋር አንድነት የሌለው ሰው ሰላም የለውም። እንዲህ ዓይነቱ ሰው ከውጪ ሲታይ ሰላማዊ መስሎ ቢታይ እንኳ የልብ ሰላም ግን የለውም።

ቅዱሳኑ ግን በነፍስም በሥጋም ኅብረታቸው ከእግዚአብሔር ጋር ስለሆነ ሰዎችን ሁሉ የሚያሸብር መከራ በዓለም በሚከሰትበት ወቅት አይሸበሩም። ታዳጊያቸውና ሰላማቸው እግዚአብሔር የማያንቀላፋ ትጉህ እረኛቸው ከእነርሱ ጋር መሆኑን ስለሚያውቁ ተረጋግተው ይኖራሉ። የእግዚአብሔር ወዳጅ የሆነው ቅዱስ ዳዊት በመዝሙሩ “በሞት ጥላ መካከል እንኳ ብሄድ፣ አንተ ከእኔ ጋር ነህና ክፉን አልፈራም፣ በትርህና ምርኩዝህ እነርሱ ያጽናኑኛል” ብሏል። መዝ. ፳፪፣፬። ልጁ ጠቢቡ ሰሎሞንም በተግሣፅ መጽሐፉ “ኃጥእ ማንም ሳያሳድደው ይሸሻል፣ ጻድቅ ግን እንደአንበሳ ተማምኖ ይኖራል” ብሏል። ተግሣጽ ፬፣፩።

ከዚህ እውነታ በመነሣት የአምስት ሺህ አምስት መቶ ዓመታት የሰው ልጆች ኑሮ ምን ይመስል እንደነበር ለመገመት አያስቸግርም። ሰው ከፈጣሪው ርቆ ልጅነቱን አጥቶ ሞት ተፈርዶበት ሰላሙን ተቀምቶ ይኖር ነበር። ጽድቁ እንደ መርገም ጨርቅ ሆኖበት ጉልበቱ ደካማ ጸሎቱ የማይሰማ ነበር። ይኽንን ያጣውን ጸጋና በረከት ደግሞ በራሱ ጥረት ፈጽሞ ሊያመጣው ወይም መልሶ ሊያገኘው አልቻለም ነበር።

ይህን የሰው ልጆችን መከራ በእውነት የተመለከተ እግዚአብሔር የሰላም ባለቤት የሆነውን ልጁን ጌታችን ኢየሱስ ከርስቶስን ወደ ዓለም ሊልከው ወደደ። ለዚህም አስቀድመው ነቢያቱ ትንቢት ተናገሩ። ነቢየ ልዑል ኢሳይያስ “ሕፃን ተውልዶልናልና፣ ወንድ ልጅም ተሰጥቶልናልና፤ አለቅነትም በጫንቃው ላይ ይሆናል።ስሙም ድንቅ መካር ኀያል አምላክ፣ የዘላለም አባት፣ የሰላም አለቃ ተብሎ ይጠራል” በማለት ተናግሯል። ኢሳ. ፱፣፮።

እግዚአብሔር አስቀድሞ ለሥጋዌው የወሰነው ዘመን ደርሶ ያስቆጠረውን ሱባኤና ያናገረውን ትንቢት ሊፈጽም፣ ያስመሰለውንም ምሳሌ እውን ሊያደርግ ከእመቤታችን ከቅድስት ድንግል ማርያም ከሥጋዋ ሥጋ ከነፍሷም ነፍስ ነስቶ ያለ ዘርኣ ብእሲ በሕቱም ድንግልና ተጸንሶ በሕቱም ድንግልና በተወለደባት ሌሊት በቤተልሄም ሰማይ ልዩ ምስጋና ያቀረቡት የሰማይ መላእክት “ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ለዕጓለ እመሕያው ሥምረቱ፤ ክብር ለእግዚአብሔር በሰማያት፣ ሰላምም በምድር፣ ለሰው ልጅም በጎ ፈቃድ ሆነ” በማለት አመስግነዋል። ሉቃ. ፪፣፲፬። መላእክቱ በዚህ ምስጋናቸው ኢሳይያስ የሰላም አለቃ ብሎ የተናገረለት አምላካችን አማኑኤል በእኛ ባሕርይ በመካከላችን በመገኘቱ አጥተነው የነበርነው ሰላማችን ወደ እኛ መምጣቱን አብሥረዋል። እንዲያውም ቅዱስ ሉቃስ እንደጻፈው ከምስጋናቸው አስቀድሞ አንዱ መልአክ በታላቅ ክብርና ግርማ ተገልጦ “ወይቤሎሙ መልአክ ኢትፍርሁ እስመ ናሁ እዜንወክሙ ዐቢየ ዜና ዘይከውን ፍሥሓ ለክሙ ወለኵሉ ዓለም፤እስመ ናሁ ተወልደ ለክሙ ዮም መድኅን ዘውእቱ ክርስቶስ እግዚ ቡሩክ በሀገረ ዳዊት፤ እነሆ ለእናንተና ለሕዝቡ ሁሉ ደስታ የሚሆን ታላቅ የምሥራች እነግራችኋለሁና አትፍሩ፤ እነሆ ዛሬ በዳዊት ከተማ መድኅን ተወልዶላችኋል፣ ይኸውም ቡሩክ ጌታ ክርስቶስ ነው።

እንግዲህ መልአኩ የተወለደው ጌታ ክርስቶስ መሆኑን የእርሱም የልደቱ ዜና ታላቅ የምሥራች መሆኑን አስረድቶ ሲያበቃ ተከትለውት ከመጡት መላእክት ጋር “ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት፣ ወሰላም በምድር ሥምረቱ ለሰብእ” እያለ ወደ ማመስገን ሄደ። ይኽም በጌታችን ልደት የሰው ልጅ ለዘመናት ሲናፍቀው የኖረውን ሰላም ማግኘቱን ያስረዳል። አባታችን ቅዱስ ያሬድም ከመልአኩ በተረዳው መሠረት “ይእዜኒ ለሰላም ንትልዋ፤ እንግዲህስ አንድም አሁንስ ሰላምን እንከተላት ለምን ትለኝ እንደሆነ “መድኀኒነ ተወልደ ነዋ፤ መድኃኒታችን ተወልዷልና” ብሎ ዘመረ።

ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያናችን በነቢያትና በሐዋርያት መሠረት ላይ የታነፀች የማዕዘኗ የራስ ድንጋይዋ ደግሞ ክርስቶስ የሆነላት አማናዊት ቤተ ክርስቲያን ናት። በመሆኑም በነቢያት ትንቢት ተነግሮለት የተወለደውን ሐዋርያት በዓለሙ ዙረው ወንጌለ መንግሥቱን የሰበኩለትን ሰማዕታት ስለስሙ ምስክርነት ንጹሕ ደማቸውን ያፈሰሱለትን የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስን ልደት በየዓመቱ በደመቀና በታላቅ መንፈሳዊ ሥነ ሥርዓት ታከብራለች። በዓሉን ማክበር ብቻ ሳይሆን በልደቱ ለሰው ልጆች የተሰጠው ታላቁ አምላካዊ ጸጋ ማለት ሰላም ከልጆቿ ሕይወት እንዳይታጣም አበክራ ታስተምራለች።

ሰላም ለማንኛውም ሰው መንፈሳዊውም ሆነ ምድራዊ ሕይወት መሠረት ነው። የእያንዳንዱ ሰው ሕሊና የሚኖርበትም ዓለም ሰላም ካልሆነ ሠርቶ ማግኘት፣ ወልዶ ማሳደግ፣ ነግዶ ማትረፍ፣ ተረጋግቶ ሃይማኖታዊ ሥርዓትን ፈጽሞ ጽድቅን ማግኘት አይኖርም። በመሆኑም ሰው ከራሱ፣ ከቤተሰቡ አባላት፣ ከጎረቤቶቹ፣ ከመላው የማኅበረሰቡ አባላት፣ ከሥነ ፍጥረት ጋር ሰላም ሊሆን ይገባዋል። ሰላምን ለመጠበቅም ዋጋ መክፈል ይኖርበታል። ነቢየ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት “ሕስሳ ለሰላም ወዴግና፤ ሰላምን ሻት፣ ተከተላትም” ብሏል። መዝ. ፴፫፣ ፲፬። በሌላ በኩል “መቅደመ ኵሉ ኅሡ ሰላማ ለሀገር፤ ከሁሉ በፊት አስቀድማችሁ የሀገርን ሰላም ሹ” ተብሏል። ይኽ ሁሉ የሚያሳየን ለክርስቲያን ሰላም መሠረታዊና ተቀዳሚ ጉዳይ መኾኑን ነው።

ይሁን እንጂ በአሁኑ ወቅት ሰላም በሀገር፣ በቤተ ክርስቲያን፣ በትዳር፣ በማኅባርዊ ኑሮ እየጠፋ ነው። እያንዳንዱ ግለሰብ ውስጣዊ ሰላም አጥቶ ለጭንቀትና ለአእምሮ ሕመም በመዳረግ ላይ ይገኛል። ምንም እንኳን በዚህ በውጪው ዓለም ቁሳዊው ፍላጎታችን በአንጻራዊነት ሊሟላልን በሚችልበት ዓለም ብንኖርም ካጌጠው ፊታችንና ልብሳችን ጀርባ ያለው ሕሊናችን ግን ሰላምን ፍለጋ ላይ ነው። ለዚህ ደግሞ ዋና መፍትሄው ሰላማችን ወደ ሆነው ወደ ጌታችንና ወደ አምላካችን ወደ ኢየሱስ ክርስቶስ በጎ ፈቃዱን በመፈጸም መቅረብ ነው።

የጌታችንን ልደት በምናስብበት ወቅት ራሳችን ከራሳችንና ከሌሎች ጋር ሰላማውያን መሆናችንን መመርመር ያስፈልጋል። በነገር፣ በጥልና በክርክር ተይዞ የጌታችንን ልደት ማክበር ከመሠረታዊ አስተምህሮ ውጪ መሆን ነው፤ በረከትም አያስገኝም። ከዚኽም ጋር ሰላማችንን ያገኘንበትን የጌታችንን ልደት ስናከብር ሰላማቸው በዲያብሎስና በዚኽ ዓለም ጉልበተኞች ተናግቶባቸው ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለው በስደት ያሉትን፣ ታምመው ሰላም አጥተው በየጤና ተቋማቱ የሚንከራተቱትን በማሰብና ሰላማዊው ኢየሱስ ክርስቶስ የረድኤት እጁን እንዲዘረጋላቸው አጥብቀን በመጸለይ ጭምር መሆን አለበት።

ካህናት በቤተ መቅደስ በቅዳሴ ወቅት ዘወትር “ሰላም ለኵልክሙ፤ ሰላም ለሁላችሁ ይኹን” ሲሉን “ከመንፈስህ ጋራ” ብሎ በመመለስ ብቻ ሰላም አይገኝም። ራስን ለክርስቶስ ቃል አስገዝቶ በወንጌል ቃል ተመርቶ በምክረ ካህንና በፈቃደ ካህን ሕይወትን መምራትና ንስሐ ገብቶ በቅዱስ ቁርባን መወሰንን ጭምር ገንዘብ ማድረግ ያስፈልጋል። እስካሁን የነበረውን ጊዜያችንን ከእግዚአብሔር ፈቃድ በራቀ መንገድ ስንመራ ቆይተናል። አሁን ግን ወደ ነፍሳችን እረኛና ሰላማችን ወደሆነው ወደ ኢየሱስ ክርስቶስ በንስሐ መልሰን በፍቅርና በአንድነት በአንዲት ቤተ ክርስቲያናችን ከሽንገላ በራቀ ከንፈራችን ንጹሕ ምስጋናን ልናቀርብለት ይገባናል። ያለበለዚያ በጥላቻ፣ በሐሜትና በተንኮል ሆነን የምናቀርበውን መሥዋዕት፣ የምንቀበለውን ቁርባን፣ የምናመሰግነውን ምስጋና በአጠቃላይ ማንኛውንም መንፈሳዊ አገልግሎታችንን የቃኤልን መሥዋዕት እንደተጸየፈ ይጸየፍብናል።

ቅዱስ ጳውሎስ “የጨለማን ሥራ ከእኛ እናርቅ” እንዳለው እኛም እግዚአብሔር የማይወደውን የጥልና የክርክር ኑሯችንን ትተን የሰላሙን መንገድ እንከተል። ምክንያቱም “መድኃኒነ ተወልደ ነዋ፤ መድኃኒታችን ተወልዷልና”። ይኽ በቤተልሄም በከብቶች ግርግም በጨርቅ ተጠቅልሎ እንስሳት እስትንፋሻቸውን የገበሩለት መድኃኒታችን የሰላም ባለቤት ነው። ከእኛ ሰላምን ይሻል። ከዚኽም በላይ “አሁን ግን ቀድሞ ርቃችሁ የነበራችሁ እናንተ በኢየሱስ ክርስቶስ ሆናችሁ በክርስቶስ ደም ቀረባችሁ። ሁለቱን አንድ ያደረገ ሰላማችን እርሱ ነውና፣ በሥጋውም በመካከል የነበረውን የጥል ግድግዳ አፍርሶ ጥልን ሻረ። ሁለቱንም አድሶ አንድ ያደርጋቸው ዘንድ በሥርዓቱ የትእዛዝን ሕግ አጠፋ፤ ዕርቅንም አደረገ። በመስቀሉም በአንድ ሥጋው ሁለቱን ወደ እግዚአብሔር አቀረባቸው፤ በእርሱም ጥልን አጠፋ። መጥቶም ቀርበን ለነበርነው ሰላምን ርቃችሁ ለነበራችሁት ለእናንተም ሰላምን ሰጠ” ተብሏል።

በመሆኑም ሰላማችን የተወለደበትን ዕለት ስናከብር የእርሱ መሆናችንንም በምናስብበት ወቅት ሁሉ የሰላም ልጆች መሆናችንን ልናስብና የሰላም ጸር ከሆኑ ድርጊቶች ልንርቅ ያስፈልጋል። ዘወትርም ለእርሱ የምትገዛ ሀገራችንን እግዚአብሔር በምሕረቱ አስቦ ሰላሟን ይጠብቅላት ዘንድ አጥብቀን መጸለይ ይጠበቅብናል። እግዚአብሔር ሰላሙን ለእኛና ለሀገራችን እንዲሁም ለመላው የዓለም ሕዝብ ያድልልን። አሜን።